Sokkia SET-X to seria klasycznych tachimetrów elektronicznych, która przez lata była wykorzystywana w geodezji, budownictwie, pomiarach inżynieryjnych oraz pracach związanych z tyczeniem. Modele SET1X, SET2X, SET3X i SET5X łączą precyzyjny pomiar kątów, elektroniczny pomiar odległości EDM, pomiar bezlustrowy oraz funkcje rejestracji danych.
Choć urządzenia te nie należą już do najnowszej generacji sprzętu geodezyjnego, ich podstawowe możliwości pomiarowe nadal mogą być przydatne. W przypadku używanego egzemplarza bardzo ważny jest jednak stan techniczny, a jednym z pierwszych elementów wymagających kontroli jest akumulator.
W klasycznych modelach tej serii stosowany jest BDC58 – wymienny akumulator litowo-jonowy 7,2 V o pojemności 4400 mAh. Jeżeli tachimetr działa poprawnie, ale czas pracy na jednym ładowaniu wyraźnie się skrócił, wymiana akumulatora może być znacznie bardziej uzasadniona niż wymiana całego urządzenia.
Czym jest seria Sokkia SET-X?
Sokkia SET-X obejmuje przede wszystkim modele:
- SET1X – dokładność kątowa 1″,
- SET2X – dokładność kątowa 2″,
- SET3X – dokładność kątowa 3″,
- SET5X – dokładność kątowa 5″.
Różnica pomiędzy modelami dotyczy przede wszystkim dokładności pomiaru kąta. SET1X jest przeznaczony do zastosowań wymagających najwyższej dokładności w tej rodzinie, natomiast SET5X może być wykorzystywany przy bardziej typowych pracach budowlanych i geodezyjnych.
Wszystkie te urządzenia zostały zaprojektowane jako kompletne tachimetry, czyli przyrządy łączące pomiar poziomych i pionowych kątów z pomiarem odległości.
Optyka 30× i konstrukcja przeznaczona do pracy w terenie
Jedną z mocnych stron serii jest klasyczny układ optyczny z lunetą o powiększeniu 30×. Obiektyw ma około 45 mm, a minimalna odległość ogniskowania wynosi około 1,3 m.
Takie parametry są wystarczające zarówno do standardowych pomiarów z użyciem pryzmatu, jak i do obserwacji bliżej położonych elementów konstrukcyjnych.
W praktyce geodeta może wykorzystać urządzenie między innymi do:
- pomiarów sytuacyjno-wysokościowych,
- tyczenia punktów,
- pomiarów budynków,
- prac drogowych,
- pomiarów konstrukcji,
- pomiarów kontrolnych,
- pomiarów inżynieryjnych.
RED-tech EX – pomiar odległości bez pryzmatu
Jedną z najważniejszych funkcji Sokkia SET-X jest technologia RED-tech EX stosowana w elektronicznym pomiarze odległości.
W odpowiednich warunkach urządzenie może wykonywać pomiary bez użycia pryzmatu na dystansie sięgającym około 500 m. Rzeczywisty zasięg zależy jednak od rodzaju celu, jego koloru, współczynnika odbicia, warunków atmosferycznych oraz widoczności.
Jest to szczególnie przydatne podczas pomiarów:
- elewacji,
- ścian,
- krawężników,
- słupów,
- elementów konstrukcyjnych,
- trudno dostępnych punktów.
Nie oznacza to oczywiście, że każdy cel będzie można zmierzyć z maksymalnego dystansu. W przypadku ciemnych lub słabo odbijających powierzchni rzeczywisty zakres pomiaru może być znacznie mniejszy.
Pomiar z pryzmatem
Po zastosowaniu pryzmatu możliwości pomiarowe są jeszcze większe. W zależności od rodzaju pryzmatu i warunków pomiarowych dokumentacja serii przewiduje zasięg liczony w kilometrach.
To nadal sprawia, że Sokkia SET-X może być interesującym rozwiązaniem dla osób posiadających starszy sprzęt geodezyjny, pod warunkiem że jego układ optyczny, EDM, kompensator oraz mechanika znajdują się w odpowiednim stanie.
Automatyczny kompensator dwuosiowy
Seria została wyposażona w automatyczny dwuosiowy kompensator cieczowy. Zakres kompensacji wynosi około ±4′.
Kompensator pomaga korygować niewielkie odchylenia instrumentu od prawidłowego poziomu. Nie zastępuje jednak dokładnego ustawienia statywu.
Podczas testowania używanego urządzenia warto sprawdzić, czy nie pojawiają się komunikaty związane z kompensatorem. Jeżeli instrument regularnie zgłasza błąd przechyłu lub kompensatora, przed wykorzystaniem go do dokładnych pomiarów konieczna może być diagnostyka i kalibracja.
IACS i dokładność pomiarów kątowych
W modelach SET1X i SET2X zastosowano system IACS, czyli Independent Angle Calibration System.
Dla użytkownika używanego tachimetru ważniejsze od samej nazwy systemu jest jednak sprawdzenie rzeczywistego zachowania instrumentu.
Przed zakupem warto wykonać między innymi:
- pomiar w dwóch położeniach lunety,
- kontrolę różnic Face 1 / Face 2,
- pomiary powtarzalne,
- kontrolę osi poziomej i pionowej,
- test kompensatora.
Samo uruchomienie wyświetlacza nie jest wystarczającym testem używanego tachimetru.
Windows CE i starszy system transmisji danych
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów Sokkia SET-X jest system operacyjny Windows CE.
Urządzenie oferuje między innymi kolorowy ekran dotykowy, klawiaturę z podświetleniem oraz różne możliwości transmisji danych. W zależności od konfiguracji użytkownik może korzystać z CompactFlash, USB, Bluetooth oraz interfejsu szeregowego.
Z punktu widzenia współczesnego użytkownika największym ograniczeniem nie musi być jednak sam pomiar. Więcej problemów może powodować komunikacja ze współczesnym komputerem i oprogramowaniem.
Przed zakupem warto więc sprawdzić nie tylko EDM, ale również:
- kartę CF,
- port USB,
- Bluetooth,
- komunikację szeregową,
- możliwość eksportu danych,
- format zapisywanych plików.
Bateria BDC58 – jeden z najważniejszych elementów używanego SET-X
W przypadku wieloletniego urządzenia akumulator jest jednym z elementów, który naturalnie ulega zużyciu.
W klasycznych modelach SET1X, SET2X, SET3X i SET5X stosowany jest BDC58 o parametrach około:
- napięcie nominalne: 7,2 V,
- pojemność: 4400 mAh,
- technologia: Li-ion,
- energia: około 31,7 Wh,
- konstrukcja: wymienny pakiet akumulatorowy.
Jeżeli oryginalny akumulator ma już wiele lat, jego rzeczywista pojemność może być znacznie niższa od wartości znamionowej.
Objawy zużycia są stosunkowo łatwe do zauważenia:
- szybki spadek poziomu baterii,
- bardzo krótki czas pracy,
- konieczność częstego ładowania,
- nagłe wyłączenie instrumentu,
- niestabilny poziom naładowania.
W takim przypadku nowa bateria BDC58 może przywrócić praktyczną mobilność urządzenia bez ingerowania w elektronikę tachimetru.
Wymiana baterii BDC58 – czy jest trudna?
Wymiana całego pakietu BDC58 należy do najprostszych czynności serwisowych związanych z tym urządzeniem.
Nie trzeba rozkręcać całego tachimetru. Nie trzeba demontować ekranu ani odłączać przewodów wewnętrznych.
Krok 1: wyłącz urządzenie
Przed wyjęciem akumulatora należy całkowicie wyłączyć tachimetr.
Krok 2: otwórz komorę baterii
Zwolnij blokady pokrywy komory akumulatora.
Krok 3: wyjmij stary BDC58
Wysuń zużyty pakiet zgodnie z prowadnicami znajdującymi się w komorze.
Krok 4: włóż nowy akumulator
Umieść nowy BDC58 w prowadnicach i wsuwaj go do momentu prawidłowego zablokowania.
Krok 5: zamknij pokrywę
Pokrywa powinna zostać dokładnie zamknięta i zablokowana.
Cała operacja jest znacznie prostsza niż wymiana pojedynczych ogniw znajdujących się wewnątrz pakietu.
Czy warto regenerować stary akumulator?
Regeneracja starego pakietu to zupełnie inna operacja niż wymiana całego akumulatora.
Wewnątrz pakietu znajdują się ogniwa, połączenia elektryczne, układ zabezpieczający i elementy odpowiedzialne za kontrolę temperatury. Nieprawidłowa wymiana ogniw może doprowadzić do uszkodzenia pakietu albo stworzyć zagrożenie podczas ładowania.
Dlatego w przypadku normalnej eksploatacji bardziej praktycznym rozwiązaniem jest zastosowanie kompletnego, kompatybilnego pakietu BDC58.
BDC46B + SB178 jako alternatywa
Dokumentacja serii przewiduje również możliwość wykorzystania zestawu BDC46B wraz z adapterem SB178.
Takie rozwiązanie może być interesujące, jeżeli użytkownik posiada już odpowiedni akumulator i adapter. Trzeba jednak pamiętać, że BDC46B ma niższą pojemność niż 4400-mAh BDC58.
Jeżeli priorytetem jest czas pracy podczas całodziennej pracy terenowej, pojemność akumulatora ma bezpośrednie znaczenie.
Nie każdy akumulator Sokkia pasuje do każdego SET-X
To bardzo ważna kwestia przy zakupie części zamiennej.
Nazwa „Sokkia SET-X” może odnosić się do różnych generacji urządzeń, dlatego przed zamówieniem należy sprawdzić dokładne oznaczenie znajdujące się na tabliczce znamionowej.
Modele:
- SET1X,
- SET2X,
- SET3X,
- SET5X
należą do konkretnej generacji, podczas gdy SET230X, SET330X, SET530X, SET630X i inne późniejsze konstrukcje mogą wykorzystywać inne rozwiązania zasilania.
Dlatego przed zakupem należy porównać model urządzenia, oznaczenie starego akumulatora, napięcie oraz konstrukcję komory baterii.
Jak sprawdzić używany Sokkia SET-X przed zakupem?
Jeżeli kupujesz używany tachimetr, proponuję przeprowadzić test w kilku etapach.
1. Test kątów
Sprawdź pomiar poziomy i pionowy oraz różnicę pomiędzy Face 1 i Face 2.
2. Test EDM
Wykonaj pomiar zarówno z pryzmatem, jak i bez pryzmatu.
3. Test kompensatora
Sprawdź, czy instrument prawidłowo wykrywa niewielkie odchylenia i nie generuje błędów.
4. Test optyki
Obejrzyj lunetę, obiektyw i okular. Zwróć uwagę na zarysowania, zabrudzenia wewnętrzne i zaparowanie.
5. Test baterii
Sprawdź rzeczywisty czas pracy. Jeżeli urządzenie szybko traci energię, zużyty BDC58 nie musi oznaczać problemu z samym tachimetrem.
6. Test transmisji danych
Sprawdź CF, USB, Bluetooth lub port szeregowy – zależnie od sposobu, w jaki planujesz pracować.
Czy Sokkia SET-X nadal ma sens?
Pod względem podstawowych możliwości pomiarowych Sokkia SET-X nadal reprezentuje klasyczną konstrukcję profesjonalnego tachimetru.
Otrzymujemy precyzyjny pomiar kątów, EDM, pomiar bezlustrowy, kompensator dwuosiowy, lunetę 30× oraz różne możliwości zapisu i transmisji danych.
Największe ograniczenia wynikają natomiast z wieku urządzenia.
W przypadku egzemplarza używanego trzeba liczyć się z możliwością zużycia:
- akumulatora,
- ekranu,
- klawiatury,
- pamięci i kart CF,
- portów komunikacyjnych,
- uszczelek,
- kompensatora,
- układu EDM.
Dlatego stan konkretnego egzemplarza jest ważniejszy niż sama nazwa modelu.
Bateria BDC58 jako praktyczna część zamienna
Jeżeli posiadasz sprawny Sokkia SET-X, ale oryginalny akumulator zapewnia już tylko kilka godzin pracy, wymiana zasilania może być jednym z najprostszych sposobów na przedłużenie eksploatacji urządzenia.
Nowa bateria BDC58 pozwala zachować fabryczny sposób montażu bez konieczności modyfikowania tachimetru. Dla użytkownika oznacza to prostą wymianę pakietu, a nie ingerencję w elektronikę urządzenia.
Przed zakupem należy jednak zawsze potwierdzić zgodność z konkretnym modelem.
Podsumowanie
Sokkia SET-X to przykład starszego tachimetru, którego możliwości pomiarowe nadal mogą być użyteczne, mimo że system operacyjny i część interfejsów wyraźnie pokazują wiek konstrukcji.
Do najważniejszych zalet należą:
- dokładność kątowa od 1″ do 5″,
- luneta 30×,
- RED-tech EX,
- pomiar bezlustrowy,
- dwuosiowy kompensator,
- duży zasięg pomiaru z pryzmatem,
- wymienny akumulator,
- solidna konstrukcja terenowa.
Najważniejszym elementem eksploatacyjnym pozostaje jednak zasilanie. Jeżeli używany tachimetr działa prawidłowo, a problemem jest przede wszystkim krótki czas pracy, wymiana zużytego pakietu na kompatybilny BDC58 może być prostym sposobem na dalsze wykorzystanie sprzętu.
Przed zamówieniem warto sprawdzić dokładne oznaczenie instrumentu oraz starego akumulatora. W przypadku klasycznych modeli SET1X, SET2X, SET3X i SET5X właściwie dobrana bateria BDC58 może być znacznie bardziej praktycznym rozwiązaniem niż rezygnacja ze sprawnego tachimetru tylko z powodu starego akumulatora.